ΕΓΚΥΚΛΙΟΙ

 

Π   Α  Σ   Χ   Α   Λ   Ι   Ο   Σ

 Π Ο Ι Μ Α Ν Τ Ο Ρ Ι Κ Η   Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ   2  0  11 

  

Προς

Τον Ιερόν Κλήρον,τους φιλοθέους Μοναχούς και τον Πιστόν Λαόν

της καθ ημάς Ιεράς Μητροπόλεως Ύδρας, Σπετσών, Αιγίνης,

Ερμιονίδος και Τροιζηνίας.

 

Εν Ὕδρα τη 1ῃ Φεβρουαρίου 2012

 

Τέκνα εν κυρίω αγαπητά,

Τον της νηστείας καιρόν, φαιδρώς απαρξώμεθα, προς αγώνας πνευματικούς εαυτούς υποβάλλοντες...

(Προσόμοιο Κυριακής της Τυρινής)

Η Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή που ξεκινάει από σήμερα είναι μια πνευματική άνοιξη μέσα στην άνοιξη που περιμένουμε, είναι ακόμη ένας παράδεισος, και μια αληθινή όαση στην απεραντοσύνη της συγχρόνου κοινωνίας μας που μαστίζεται από την κρίση κυρίως την πνευματική!

Η κατανυκτικότητα της περιόδου της Μ. Σαρακοστής δεν γίνεται από πολλούς δεκτή με ιδιαίτερη χαρά και ξεχωριστή άσκηση. Δεν επιδρά ουσιαστικά στην ύπαρξή μας, δεν γίνεται αισθητή. Αυτή είναι η αλήθεια! Όμως εμείς που βιώνουμε τα εκκλησιαστικά γεγονότα κατανοούμε καλώς ότι η εκκλησία μας προσφέρει αυτήν τήν περίοδο για την προσωπική μας πνευματική ανασυγκρότηση δηλαδή την άσκηση και την ανανέωση δια της μετανοίας.

Τα ερωτήματα που προβάλλουν ενώπιόν μας είναι συγκλονιστικά: πώς θα μπορούσε η φετινή Μεγάλη Σαρακοστή να είναι όχι μια απλή επιφανειακή και τυπική περίοδος, αλλά να έχει μια αληθινή επίδραση στην πνευματική μας πορεία; Μπορούμε άραγε να ξαναβρούμε και να ξανακάνουμε την Μεγάλη Σαρακοστή πνευματική δύναμη για την καθημερινή πραγματικότητα της ύπαρξής μας; Επιθυμούμε επιτέλους να πάρουμε στα σοβαρά την Μ. Σαρακοστή ή όχι; Θέλουμε να μετανοήσουμε πραγματικά;

Στο τελευταίο ερώτημα ο σπουδαίος Θεολόγος και λειτουργιολόγος στην νεώτερη γενιά των Μεγάλων Ρώσων Θεολόγων του αιώνος μας μακαριστός π. Αλέξανδρος Σμέμαν λέγει : το να πάρουμε στα σοβαρά τη Μεγάλη Σαρακοστή σημαίνει ότι θα την θεωρούμε πρώτα απ΄ όλα με την πιό βαθειά έννοια, μια πνευματική πρόκληση που απαιτεί αντίδραση, απόφαση, πρόγραμμα και συνεχή προσπάθεια. Να δούμε την Μ. Σαρακοστή σαν δώρο που μας το δίνει ο Θεός σαν μια ευκαιρία πνευματική για αλλαγή, για ανανέωση, για εμβάθυνση, και ότι παίρνουμε αυτήν την επερχόμενη ευκαιρία πολύ στα σοβαρά !

Βέβαια οι προσωπικές συνθήκες, οι ατομικές δυνατότητες και αδυναμίες μπορεί να ποικίλουν και να οδηγήσουν σε διάφορες αποφάσεις αλλά είναι ανάγκη να υπάρξει μια σταθερή απόφαση για την έναρξη του πνευματικού μας αγώνα.

Δεν νοείται Σαρακοστή χωρίς άσκηση και νηστεία, που αποβλέπουν τελικά στην εσωτερική αλλαγή. Ασκείται ο πιστός για να μπορέσει με την χάρη του Θεού να αποβάλη την εγωκεντρική του διάθεση, να αντισταθή στα φιλεπίστροφα πάθη του και τις επιθυμίες του. Η εγκράτεια είναι η ευπρέπεια των αγγέλων, η προς Θεόν παρρησία. Δι΄  αυτής ο Μωϋσής έγινε τω κτίστη συνόμιλος και φωνήν αοράτως, εν ταις ακοαίς εδέξατο (Δοξαστικό όρθρου Τυρινής).

Πολλά επιτυγχάνονται με την νηστεία γιατί η εντολή της νηστείας απαιτεί να νηστεύουμε όχι μόνο σωματικώς αλλά και πνευματικώς.

Πολλοί σήμερα ισχυρίζονται λανθασμένα βέβαια - ότι η παράδοση της νηστείας και γενικότερα το μήνυμα της εκκλησίας για άσκηση και εγκράτεια είναι αναχρονιστικό και επιδιώκουν την κατάργηση όλων αυτών. Αλλοι θεωρούν ότι αυτά είναι απαραίτητα για να είμαστε καλοί χριστιανοί.

Η εποχή μας έχει πιο πολύ ανάγκη την νηστεία που θα βάλει και κάποιο χαλινάρι στις ανυπόστατες ορέξεις. Η νηστεία είναι φάρμακο αλλά ένα φάρμακο μπορεί να γίνει άχρηστο εάν δεν χρησιμοποιείται σωστά. Η Μεγάλη Σαρακοστή μας δίνει αυτήν την δυνατότητα, το μυστικό είναι πώς μπορούμε εμείς να εφαρμόσουμε την διδασκαλία της εκκλησίας για την νηστεία. Γι΄ αυτό χρειαζόμαστε μια πνευματική προετοιμασία για τον αγώνα της νηστείας. Και αυτή είναι να ζητήσουμε από το Θεό βοήθεια και να κάνουμε την νηστεία Θεοκεντρική. Να νηστεύουμε εν ονόματι του Θεού. Το σωστό είναι από μια συμβατική και τυπική νηστεία δηλαδή νηστεία από έθιμο επειδή είναι Σαρακοστή ή από συνήθεια, να γυρίσουμε σε μια πραγματική νηστεία, με συνέπεια και αποφασιστικότητα.

Άλλωστε μην ξεχνάμε ότι ἡ Νηστεία γίνεται δεκτή και ευάρεστος τω Κυρίω όταν είναι αληθής νηστεία όπως την ορίζει ο Ιερός υμνογράφος στα απόστιχα του εσπερινού της Καθαράς Δευτέρας: αληθής νηστεία η των κακών αλλοτρίωσις, εγκράτεια γλώσσης, θυμού αποχή, επιθυμιών χωρισμός, καταλαλιάς, ψεύδους και επιορκίας. Η τούτων ένδεια νηστεία εστίν αληθής και ευπρόσδεκτος.

Η δική μας πνευματική προσπάθεια, ο αγώνας πού θα υποβάλλουμε τον εαυτό μας θα μεταθέσει τα παραδοσιακά έθιμα και τις συνήθειες από τους τύπους στην ουσία αφού η Μ. Σαρακοστή είναι περίοδος για αναζήτηση νοήματος. Να βρω νόημα σε όλα και πρώτα στην πνευματική μου πορεία. Η όλη στάση μας στην άσκηση και την νηστεία δεν πρέπει να είναι υποκριτική δηλαδή προς το θεαθήναι.  Να μην φαινόμαστε τοις ανθρώποις νηστεύοντες αλλά τω Πατρί ημών τω εν τω κρυπτώ

Αδελφοί μου,

Ουσιαστικά η Μ. Σαρακοστή αρχίζει με τον εσπερινό αυτής της Κυριακής. Απόψε θα ακούσουμε το Μέγα Προκείμενο που αναγγέλει την αρχή της Μ. Σαρακοστής. Μα αποστρέψεις το πρόσωπόν σου από του παιδός σου, ότι θλίβομαι ταχύ επάκουσόν μου πρόσχες τη ψυχή μου και λύτρωσαι αυτήν. Είναι η ωραιότερη στιγμή καθώς αρχίζει η θεάρεστος περιπλάνησις για σαράντα ολόκληρες ημέρες στην έρημο της Μεγάλης Σαρακοστής για να φθάσουμε στην λαμπροφόρο ημέρα της Αναστάσεως. Ένα ταξίδι, ένα προσκύνημα ξεκινάει ! Σας παρακαλώ να μην χάσετε κανένα κατανυκτικό εσπερινό.

Εκ βαθέων εύχομαι να ενεργήση εντός μας το Πανάγιον Πνεύμα, ώστε διά της προσευχής, της προσοχής, της νήψεως της μετανοίας, και της νηστείας να ζήσουμε εμπράκτως το μεγαλείο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

                                                         

Με πατρικές αναστάσιμες ευχές και αγάπη Χριστού

Ο   Μ Η Τ Ρ Ο Π Ο Λ Ι Τ Η Σ

Ο Ϋδρας, Σπετσών & Αιγίνης ΕΦΡΑΙΜ