ΤΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΜΑΚΑΡΙΟΣ ΝΟΤΑΡΑΣ

 

Σκηνές από δωδεκάορτο τέλη 18ου αι.


"Η εις Aδου Κάθοδος", "Η Μεταμόρφωση", "Η Γέννηση". Πιθανός να βρίσκονταν στο πρώτο τέμπλο του καθολικού της Μονής. Αξιόλογη επαρχιακή ζωγραφική.

 

"Παναγία η Πορταϊτισα των Ιβίρων η Ελεούσα" του 1748


Στο πάνω μέρος εικονίζεται η Αγία Τριάδα ενώ την Παναγία πλαισιώνουν μέσα σε μετάλλια μορφές πολλών γνωστών Αγίων της Εκκλησίας. Στο κάτω μέρος φέρει επιγραφή του κτήτορος "ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗ".

 

   

 

Άγιος Μακάριος ο Νοταράς


Γεννήθηκε στην Κόρινθο το 1731.
Το κοσμικό του όνομα ήταν Μιχαήλ.
Διδάχτηκε τα πρώτα του γράμματα στην πατρίδα του την Κόρινθο
και στην συνέχεια στην Κεφαλονιά.
Το 1759 μεταβαίνει στην Ι. Μονή του Μεγ. Σπηλαίου για να μονάσει.
Επιστρέφει στην Κόρινθο όπου διδάσκει σε σχολείο για έξι χρόνια.
Σε ηλικία 33 ετών εκλέγεται Μητροπολίτης Κορίνθου (1764) επί Πατριάρχου Σαμουήλ τον Α΄. Το 1768 αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο μαζί με τον πατέρα και τον αδελφό του κατά την διάρκεια της επανάστασης στην Κόρινθο (ορλωφικά).
Μετά από αυτό διώκεται και καταφεύγει στην Ζάκυνθο. Αποσύρεται στην Ι.
Μονή Φανερωμένης στην Ύδρα. Το 1774 επισκέπτεται την Χίο και το 1777 πηγαίνει στο Αγιο Όρος όπου συνεργάζεται με τον όσιο Νικόδημο για την έκδοση ψυχωφελών βιβλίων και πρωτοστατεί αγωνιζόμενος στο πλευρό των "κολλυβάδων". Εξαιτίας της δυναμικής του στάσης διώκεται και περνάει (κατά σειρά) από Χίο, Πάτμο, Ύδρα, Κόρινθο, πάλι από Χίο και Σμύρνη. Ξαναγυρίζει από Aγιο Όρος το 1784 και τέλος πηγαίνει στη Χίο όπου και παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του. Αποκαλέστηκε ο "Αίγατος" Επίσκοπος εξαιτίας των πολλών ταξιδιών που έκανε στην περιοχή του Αιγαίου Πελάγους.
Κοιμήθηκε την 17η Απριλίου του 1805.

 

 

"Η Παναγία του Χάρου" τέλη 17ου αι. αρχές 18ου αι.


Το θέμα και η τεχνοτροπία είναι δυτική. Aγνωστος ο ζωγράφος και ο κτήτορας.

 
   

Η Αγία Τριάδα: τέλη 17ου αρχές 18ου αι.


Κρητικής σχολής. Το θέμα δυτικό.
Δωρεά του Αρχιμανδρίτη Αθανάσιου Κουλούρα από την ιδιόκτητη εκκλησιά του Αγίου Αθανάσιου.

 

 

Παναγία "'Ρόδον το 'Αμάραντον" του 1774


Ρωσικής τεχνοτροπίας. Πιθανόν έχει ζωγραφιστεί στην Ρωσία κατά παραγγελία του Ηγούμενου του Μοναστηρίου Ιεροθέου Ζώταλη που είναι και ο κτήτορας της εικόνας "ΜΝΗΣΘΗΤΙ ΙΕΡΟΘΕΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ". Στο κάτω μέρος φέρει κάποιους στίχους από τον Ακάθιστο Ύμνο από όπου έχει πάρει και την ονομασία Ρόδον το Αμάραντον. Επίσης η ξυλόγλυπτη κορνίζα της εικόνας χρονολογείται την ίδια εποχή.

 

 

Άγιος Σπυρίδων με σκηνές από τον βίο του


Χρονολογείται το 1895. Στο κάτω μέρος της εικόνας αναγράφονται πολλά ονόματα Υδραίων, και το όνομα του ζωγράφου "Χείρ Νικολάου Καρβελλά". Η εικόνα είναι δυτικής τεχνοτροπίας.

 

 

 

Ξυλόγλυπτο κουβούκλιο ιερού Επιταφίου β΄ μισό 18ου αι.


Έντονα ανάγλυφα, φυτικά άνθινα θέματα. Τεχνοτροπία ροκοκό

 

 

Προσκυνητάρι ξυλόγλυπτο β΄ μισό 18ου αι.


ζωγραφισμένο στις πλευρές του με εξαπτέρυγα. Ο διάκοσμος του έντονα ανάγλυφος με φυτικά θέματα. Τεχνοτροπίας ροκοκό.

 
   

 

Δίσκος 18ου αι.


Ασήμι σφυρήλατο, φουσκωτό, σκαλιστό.
Στον ομφαλό εικονίζεται η Κοίμηση της Θεοτόκου
Σκοπός: για το αντίδωρο, τα κόλλυβα, ροδοπέταλα που σκορπίζονταν σε ορισμένες
τελετές, για την απόθεση του Τιμίου Σταυρού.

 

 

Θυμιατήρια 18ου αι.


Ασήμι σφυρήλατο, φουσκωτό, σκαλιστό, διάτρητο. Το ένα επιχρυσωμένο.
Ο λειτουργός θυμιάζει στη διάρκεια των τελετών, συνήθεια που καθιερώθηκε στη χριστιανική λατρεία γύρω στον 5ο αι. μ.Χ.

 
   

 

Κατζί του 1847


Ασήμι σφυρήλατο, σκαλιστό φουσκωτό, διάτρητο, φέρει επιγραφή το όνομα του δωρητού "ΖΕΜΠΟΥΛΙΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ".
Από τον 11ο αιώνα εμφανίζεται στην εικονογραφία, σε νεκρικές σκηνές, ένα άλλος τύπος θυμιατηρίου, χωρίς αλυσίδες το Κατζί. Έχει για πρακτικούς ίσως λόγους ένα πλατύ, κάποτε διάτρητο, έλασμα που καταλήγει σε λαβή. Το κατζί σήμερα χρησιμοποιείται σε ορισμένες τελετές της εκκλησίας, πολύ πιο συχνή όμως είναι η χρήση του στις μονές.

 

 

Κιβώτιο θυμιάματος (Κιβωτός, Λιβανωτός) α΄μισό 18ου


Ασήμι επιχρυσωμένο, σφυρήλατος, φουσκωτό, σκαλιστό.
Στην μπροστινή όψη φέρει την παράσταση της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Ο λιβανωτός φαίνεται ότι αρχικά είχε τη μορφή πυξίδας από ξύλο, ελεφαντόδοντο ή άλλο υλικό. Τον κρατούσε ο διάκονος με το αριστερό του χέρι σκεπασμένο με "μανδήλιο" ενώ με το δεξί του κρατούσε το θυμιατήριο, όπως μαρτυρούν σχετικές παραστάσεις.

 

   

 

Ραντιστήρι

Ασήμι σφυρήλατο, φουσκωτό, σκαλιστό, χυτό.
Μέσα σε μετάλλια απεικονίζονται οι τέσσερις Ευαγγελιστές. Κοσμείται με φυτικά και ανάγλυφα θέματα.
Με ραντιστήρι, ραντίζουν τους πιστούς με ροδόνερο στη εκκλησία σε ορισμένες γιορτές, όπως λ.χ. τη Μ. Παρασκευή. Το ραντιστήρι αποτελείται από ένα δοχείο για το ροδόνερο, όπου βιδώνεται μακρύς σωλήνας με μικρή διάτρητη κεφαλή στο άκρο.

 
 

Δισκάριο 19ου αι.


Ασήμι, σφυρήλατο, σκαλιστό, χαρακτό.
Αστερίσκος 19ου αι. Ασήμι, σφυρήλατο, χαρακτό, σκαλιστό, επιχρυσώματα.
Λαβίδα 19ου αι. ασήμι, σίδερο με λαβή από ελεφαντόδοντο.
Κατά μία εκδοχή, ο δίσκος συμβολίζει τη φάτνη της Γεννήσεως και ο αστερίσκος το άστρο της Βηθλεέμ.

 

   

 

Αρτοφόριο 19ου αι.


Ασήμι σφυρήλατο, σκαλιστό, επιχρυσώματα.
Πιθανόν Ρώσικης προέλευσης.
Στο κέντρο απεικονίζεται ο Χριστός κουβαλώντας τον σταυρό. Την παράσταση συμπληρώνουν διακοσμητικά στοιχεία.
Χρήση: Εντός του αγ. Αρτοφορίου φυλάσσεται Αγιος Αρτος, για τις έκτακτες ανάγκες των πιστών, και μάλιστα προς κοινωνία αρρώστων και μελλοθανάτων. Επίσης φυλάσσεται και ο Αγιος Αρτος της προηγιασμένης Θείας Λειτουργίας.

 

 

Λειτουργικά εκκλησιαστικά σκεύη Ρώσικης τεχνικής α΄ μισό 18ου αι.

Αγιο Ποτήριο. Ασήμι επιχρυσωμένο, σφυρήλατο, ανάγλυφος φυτικός διάκοσμος, στην κούπα και στην βάση εικονίζονται με σμάλτα διάφορες παραστάσεις της ζωής του Χριστού. Τα σμάλτα πλαισιώνονται από πολύτιμους λίθους. Στο χείλος φέρει Ρώσικη επιγραφή.
Δισκάριο με την παράσταση της Παναγίας.
Χρησιμεύει ως σκέπασμα.
Δισκάριο. Ασήμι επιχρυσωμένο, σφυρήλατο, φουσκωτό, χαρακτό, σκαλιστό, στο χείλος επίσης φέρει ρώσικη επιγραφή. Στο κέντρο εικονίζεται με χαρακτή παράσταση. Αστερίσκος. Ασήμι επιχρυσωμένο, χαρακτό στο σημείο τομής των δύο ελασμάτων φέρει σμάλτο πλαισιωμένο με πολύτιμους λίθους.
Ζέον. Ασήμι επιχρυσωμένο, χαρακτό, φέρει επίσης ρώσικη επιγραφή.
Χρήση: Με το ζέον μεταφέρεται στον λειτουργό για την ετοιμασία της Θείας Κοινωνίας το ζέον ύδωρ ή "θερμόν", που συμβολίζει το νερό που έτρεξε μαζί με το αίμα από την πλευρά του σταυρωμένου Χριστού.

 

 
   

 

Άγιο Ποτήριο του 1766


Εργαστήριο Σμύρνης (;) Ασήμι σφυρήλατο, φουσκωτό, σκαλιστό, διάτρητο, επίχρυση κούπα, στο χείλος φέρει επιγραφή.
Πλούσιος ανάγλυφος διάκοσμος, εξαπτέρυγα σε διάχωρο ανάμεσα σε πλούσια διαπλεκόμενα φυτικά θέματα.

 

 

Ζώνη Ηγουμένου, μέσα 18ου αι.


Αποτελούμενη από ορθογώνια στοιχεία, ασήμι, σκαλιστό, επιχρυσώματα. Στα δεκατρία στοιχεία εικονίζονται οι Δώδεκα Απόστολοι με τον Χριστό Ένθρονο στο κέντρο.

 

   

 

Σταυρός Ευλογίας, μέσα 19ου αι.


Ασήμι επιχρυσωμένο, χαρακτό, χυτό, Σμάλτα.
Ρωσική τεχνική. Προέλευση από Ρωσία.
Του Προκοπίου Καραμάνου Μητροπολίτου Ύδρας, Σπετσών & Αιγίνης 1912 - 1965

 

 

Σταυροί Αγιασμού, β΄μισό 18ου αι.


Ασήμι επιχρυσωμένο, συρματερής τεχνικής, ξυλόγλυπτος πυρήνας από κυπαρισσόξυλο, δεμένο με μεταλλικό πλαίσιο.
Φέρουν πέτρες από υαλόμαζα, κοράκια και μαργαριτάρια. Πλούσιος φυτικός διάκοσμος.

 

   

 

Κάλυμμα Ευαγγελίου του 1822


Ασήμι, σφυρήλατο, σκαλιστό, φουσκωτό, επιχρυσωμένο.
Κατασκευασμένο στους Καλλαρίτες των Ιωαννίνων από τον Νικόλος Τζημούρη.
Στο κέντρο εικονίζεται η Σταύρωση ενώ στην πίσω όψη στο κέντρο η Ανάσταση. Τα κεντρικά αυτά θέματα πλαισιώνουν σκηνές από τον βίου του Χριστού. Μέσα σε μετάλλια με έντονα ροκοκό πλαίσια. Τις ενδιάμεσες επιφάνειες καλύπτει πλούσιος άνθινος διάκοσμος. Στα 4 άκρα εικονίζονται από την μία όψη οι 4 Ευαγγελιστές ενώ στην άλλη οι Προφήτες.
Οι συνθέσεις έχουν μνημειακό και δραματικό χαρακτήρα που επιτυγχάνεται με την κίνηση, τον φόρτο του διακόσμου και το ψηλό ανάγλυφο.
Το Ευαγγέλιο είναι τυπωμένο στην Βενετία το 1811.

 

Κάλυμμα Τετραευάγγελου του 1847


Ρωσικής τεχνικής. Ασήμι επιχρυσωμένο, σφυρήλατο, σκαλιστό, φουσκωτό.
Στην εμπρόσθια όψη εικονίζονται μέσα σε μετάλλια, με ζωγραφισμένο σμάλτο, στο κέντρο η Ανάσταση και στα άκρα οι 4 Ευαγγελιστές.
Στην πίσω σε κεντρικό μετάλλιο η παράσταση της Αποκαθήλωσης.
Ο διάκοσμος ροκοκό, πλούσια φυτικός, άνθινος.

 

   

 

Κάλυμμα Ευαγγελίου του 1847


Ασήμι επιχρυσωμένο, σφυρήλατο, φουσκωτό, σκαλιστό, σμάλτα.
Κατασκευασμένο στην Μόσχα, Ρωσία.
Αφιέρωμα του Ανθιμου Ιερομονάχου στο Μοναστήρι της Παναγίας της Φανερωμένης.
Στην εμπρόσθια όψη εικονίζονται σε μετάλλια, με ζωγραφισμένα σμάλτα, στο κέντρο η Ανάσταση ενώ στα άκρα οι 4 Ευαγγελιστές. Ο διάκοσμος ροκοκό, πλούσια φυτικός άνθινος.
Στην πίσω όψη εικονίζεται η παράσταση της Αποκαθήλωσης έντονα δραματική, οι μορφές έχουν τραγικό, μνημειακό χαρακτήρα που επιτυγχάνεται με την κίνηση, τον φόρτο του διακόσμου και την τόσο εξαίρετη παράσταση.
Το Ευαγγέλιο είναι τυπωμένο από τις εκδόσεις του Φοίνικα της Βενετίας το 1840.

 

 

 

Εγκόλπιο Επισκόπου 20ου αι.


Στο κέντρο η Παναγία Βρεφοκρατούσα, Σμάλτο
Πλαισιώνεται από υαλόλιθους
Ρώσικη τεχνική
Προκοπίου Καραμάνου Μητροπολίτου
Ύδρας, Σπετσών & Αιγίνης 1912 - 1965

 

 

 

Πόρπες Ιερατικές 19ου αι.


Ασήμι, σφυρήλατο, σκαλιστό, φουσκωτό, ανάγλυφος φυτικός διάκοσμος, ελικωτά κοσμήματα.
Η πάνω αποτελείται από δύο σφυρήλατα κυκλικά στοιχεία με θυλύκωμα.
Η κάτω σχηματίζεται από τρία στοιχεία, το μεσαίο φέρει πέτρα από υαλόμαζα.

 
 

Πόρπες Ιερατικές 19ου αι.


Η πάνω πόρπη: Σεντέφι χαρακτό δεμένο με ασήμι σχηματίζεται από τρία στοιχεία. Το σεντέφι που βρισκόταν στο κέντρο λείπει.
Η κάτω πόρπη: Χρυσοκέντητο ύφασμα, δεμένο σε μεταλλικό πλαίσιο και πλουμισμένο με μικρά μαργαριτάρια και πέτρες από υαλόμαζα, σμάλτα. Αποτελείται από δύο στοιχεία με θηλύκωμα.

 

   

 

Πόλοι από ιερατικό άμφιο σε σχήμα σταυρού 19ου αι.


Κεντημένοι με αργυρά, χρυσά νήματα. Στο κέντρο εικονίζονται κεντημένες οι μορφές των Ευαγγελιστών με τα σύμβολα τους στο πλάι.

 

 

Επισκοπική χρυσοκέντητη ζώνη με πόρπη αρχές 20ου αι.


Του Επισκόπου Ύδρας Σπετσών & Αιγίνης Προκοπίου Καραμάνου 1912 - 1965.
Η πόρπη αποτελείται από δύο κυκλικά στοιχεία με θηλύκωμα που εικονίζουν την παράσταση του Ευαγγελισμού.