ΑΓΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ

 

H Moνή της αγίας Κυριακής βρίσκεται στο ανατολικότερο σημείο της Παλιαχώρας. Ανήκει στους διδύμους ναούς και αποτελείται από το ναό της αγίας Κυριακής και της Ζωοδόχου Πηγής. Με βεβαιότητα μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής προστέθηκε μεταγενέστερα στον αρχικό πυρήνα της αγίας Κυριακής, προφανώς για την εξυπηρέτηση των λειτουργικών αναγκών των Ελλήνων Ρωμαιοκαθολικών, οι οποίοι μεταστράφηκαν προς το καθολικόν δόγμα κατά την εποχή της Ενετοκρατίας, ίσως και παλαιότερα.

Εσωτερικώς ο ναός έχει όλος ιστορήθει διά τοιχογραφιών δύο εποχών, πάντως παλαιοτέρων του τέλους του 17ου αιώνος, όπως μαρτυρεί και ίχνος επιγραφής κατά την Ν.Δ. πλευρά του Ανατολικού πεσσού.Καθηγουμένου ΠαπαμΑχ(16)

Βασικό θέμα των τοιχογραφιών είναι ο Ακάθιστος ύμνος η οι οίκοι της Θεοτόκου, θέμα ιδιαιτέρως προσφιλές και σύνηθες στην βυζαντινή εικονογραφία.

Στην δυτική , εσωτερικώς , πλευρά της αγίας Κυριακής έχει ιστορηθεί η Δευτέρα Παρουσία, ενώ στον δυτικό τοίχο της Ζωοδόχου Πηγής, στην Ν.Δ. γωνία, παρά την θύρα της εισόδου, διασώζεται σε κακή δυστυχώς κατάσταση η τοιχογραφία της αγίας Φιλοθέης με την επιγραφή Η (ΑΓΙΑ) ΦΙΛΟΘΕΗ. Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι είναι η παλαιότερη από τις μέχρι σήμερα διασωζόμενες αφού έχει ιστορηθεί προ του 1680.

Στο κάτω μέρος των τοίχων, όπως ανοίγονται τυφλά τόξα, ιστορούνται μορφές αγίων και ιεραρχών, ενώ στον ναό της Ζωοδόχου Πηγής αναπαριστάνονται Μαρτύρια Αγίων. Στα μαρτυρολόγια αυτά ο παροξυσμός της εμπνεύσεως εκδηλώνεται στης σκηνές των βασανιστηρίων. Η ανατομία των αγίων παρουσιάζεται εδώ για να παρασταθεί το μαρτύριο στην πλέον τρομερή του στιγμή. Το σώμα γίνεται τροχός και σφάγιον, πετροβολείται και στροβιλίζεται με κοντάρια, αποκεφαλίζεται γονατισμένο, χωρίς να χάνει την απάθεια του.

Σήμερα οι τοιχογραφίες αυτές έχουν δυστυχώς υποστεί καταστρεπτικές αλλοιώσεις από τον χρόνο και την υγρασία, πρωτίστως από την αδιαφορία, ενώ το μεγαλύτερο μέρος αυτών έχει ήδη απολεσθεί. Εάν εγκαίρως δεν ληφθούν συντηρητικά προστατευτικά μέτρα, οι λαμπρές αυτές τοιχογραφίες θα αποτελούν πλέον παρελθόν.

Τελευταία κάτοικος των κελλιών της Μονής της αγίας Κυριακής, και της νεκρής ήδη πολιτείας της Παλιαχώρας εν γένει, υπήρξε η γερόντισσα Μακαρία, νωπή ακόμη ανάμνηση στην μνήμη των Αιγινητών, η οποία διέμεινε στον χώρο τούτο μέχρι των μέσων περίπου του 20ου αιώνος.